KẺ ĂN MÀY HAY NGƯỜI XUẤT CHÚNG

Phạm Ngũ Thư là cháu ba đời của Phạm Ngũ Lão. Xuất thân trong gia đình gia thế nhưng từ sớm ông đã mồ côi và được thân phụ gửi ông cho Trần Nguyên Hãn (nhà quân sự Đại việt thời Lê Sơ) chăm sóc. Dưới sự che chở và dạy dỗ từ Trần Nguyên Hãn thì Phạm Ngũ Thư học rộng hiểu sâu đến năm 20 tuổi thì đỗ kì thi Hội và làm quan dưới triều đại nhà Trần.

Trần Nguyên Hãn hợp mưu với tướng Trần Khát Chân và một số vương hầu nhà Trần mưu sát Hồ Quý Ly trong hội thề ở núi Đốn Sơn và bị phát hiện. Dù không liên quan nhưng Phạm Ngũ Thư vẫn cáo quan về quê ở ẩn( Có thông tin cho rằng ông xin đi xuất gia tại chùa Vân Yên trên dãy núi Yên Tử với pháp danh là Trí Lâm).

Thời loạn lạc khi nhà Hồ suy yếu và nhà Minh âm mưu lật đổ. Ông hoàn tục có vợ và 3 người con với mong muốn cứu đất nước thoát khỏi cảnh hỗn loạn. Tham gia lực lượng kháng chiến chống quân Minh của nhà hậu Trần. Mấy năm sau, nhà hậu Trần bị diệt khi cả hai vua đều tuẫn tiết vì nước do không kháng cự nổi sự đàn áp của giặc Minh.

Vở diễn "Khất sĩ" tôn vinh một vị anh hùng Phạm Ngũ Thư được xem là tướng quân ăn mày trong lịch sử Việt Nam
(Vở diễn “Khất sĩ” và câu chuyện về một vị “Tướng quân ăn mày” trong lịch sử)

Sau đó ông nhanh chóng tham gia vào khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo. Ông xin được Vua cho mình làm gián điệp nhằm theo dõi tình hình hoạt động của quân giặc. Bản thân ông còn giả trang thành người hành khất và sớm nhận thấy lợi thế của lớp vỏ bọc này trong hoạt động tình báo, vì giới ăn xin có thể “len lỏi” khắp nơi mà không bị chú ý, nghi ngờ.

Từ đó, ông đã xây dựng một mạng lưới tình báo đắc lực gồm những người ăn xin. Hệ thống này đã góp phần mang lại thành công cho cuộc khởi nghĩa của Lê Lợi. Đến khi khởi nghĩa thành công ông không màn danh lợi từ Vua Lê. Ông chọn cách viện cớ tàn tật để nhận 200 mẫu ruộng và xin về quê sinh sống. Toàn bộ số ruộng nhận được ông đều trao cho dân nghèo cày cấy.

LỜI TRUYỀN MIỆNG

Có lần Phạm Ngũ Thư đã nói với vợ rằng: Thời lang thang lo việc nước, ta đã chung sống với giới ăn xin, cảm thông được nỗi đau thương, chua xót vô biên của những con người khốn khổ bị xã hội khinh khi, ruồng rẫy. Ta hằng phát nguyện sẽ chia sẻ, cứu giúp xoa dịu thương đau cho họ. Trước lúc ra đi về cõi vĩnh hằng, ông đã dặn vợ con rằng cần phải làm nhiều hơn nữa việc thiện, phát tâm giúp đỡ kẻ khó. Ông xứng đáng với danh xưng  “Người ăn mày lỗi lạc” của vua Lê Lợi.

Ngay cả trên bia mộ của mình ông chỉ cho khắc dòng chữ: Phạm khất sĩ chi mộ” (mộ của người ăn mày họ Phạm). Phạm Ngũ Thư là một người như vậy, một con người có cuộc đời đặc biệt như là huyền thoại.

Phạm Thái Trân.

>> Nguyễn Trung Hà – “Vị vua trong giới hội đồng quản trị”