Tiếp theo…

Nguồn: Trung tâm lưu trữ quốc gia IV

Năm 1820, vua Minh Mệnh dụ bầy tôi: “Nhà nước ta từ khi mở mang đến nay, các thánh nối nhau hàng 200 năm”. “Kịp đến thế tổ các hoàng đế ta trung hưng thống nhất đất nước, Sự tích công nghiệp nếu không có sử sách thì lấy gì để dạy bảo lâu dài về sau….”. Sau đó, vua lệnh chọn đất bên tả trong Kinh thành, họp thợ xây đắp, hơn một tháng thì xong.

Việc tuyển chọn thợ san khắc mộc bản được thực hiện hết sức tỉ mỉ và thận trọng. Họ là những người thợ giỏi được tuyển chọn trong cả nước sung vào làm việc tại Quốc Sử Quán.
Nguồn: Trung tâm lưu trữ quốc gia IV

Việc khắc ván in rất công phu, tốn nhiều thời gian, mỗi công đoạn được tiến hành rất cẩn trọng. Trong lời dụ vua Thiệu Trị về việc khắc in bộ sách Liệt thánh thực lục tiền biên “Sai ngay Thái sử chọn ngày khởi công ở quán, kiểm điểm khoản thức chữ viết”. “Các đại thần Tổng tài xem xét cho sớm xong việc lớn, để truyền bá về sau. Có cần dùng vật liệu nhân công thì sai Hữu ty kính cẩn ứng biện”.

Việc tuyển chọn thợ san khắc được thực hiện hết sức tỉ mỉ và thận trọng. Họ là những người thợ giỏi được tuyển chọn trong cả nước sung vào làm việc tại Quốc Sử Quán. Bản thân những người thợ này ngoài việc giỏi nghề, cẩn trọng còn phải biết chữ để tránh sai sót.

Sử sách chép lại, người chịu trách nhiệm biên soạn bộ sách tại Quốc Sử Quán gồm Chánh, Phó Tổng Tài. Giúp việc có các Toản tu, Biên tu, Khảo hiệu, Đằng lục và Thu chưởng. Và một bộ phận cực kỳ quan trọng đó là thợ khắc bản gỗ và in ấn.

Nguồn: Trung tâm lưu trữ quốc gia IV
Để tiến hành biên soạn các bộ quốc sử, thực lục các triều vua. Và các sách chuyên khảo địa chí, văn hóa, giáo dục. Triều đình nhà Nguyễn đã thiết lập ra một bộ máy biên tập. Đứng đầu và chịu trách nhiệm thi hành là những văn, võ đại thần đầu triều. Trong đó còn có những quy chế nghiêm ngặt trong việc soạn thảo, san khắc và in ấn. Quá trình biên soạn, các sử quan phải khảo cứu thực hiện trong một thời gian dài, tốn nhiều công sức. Mỗi bộ sách sau khi biên soạn xong đều được các vị chuyên trách, đứng đầu là Tổng tài, kiểm duyệt kỹ càng. Và trải qua nhiều khâu, cuối cùng được chép rõ ràng theo nguyên bản.
Dưới triều Nguyễn, việc biên soạn, san khắc Mộc bản đã trở thành công việc trọng đại của quốc gia. Một bộ sách khắc in xong các đại thần dâng biểu tâu vua xin ngày tốt làm lễ cung tiến. Sau đó, một buổi lễ long trọng được diễn ra.
Nguồn: Trung tâm lưu trữ quốc gia IV

Dưới triều Nguyễn, việc biên soạn, san khắc Mộc bản đã trở thành công việc trọng đại của quốc gia. Một bộ sách khắc in xong các đại thần dâng biểu tâu vua xin ngày tốt làm lễ cung tiến. Sau đó, một buổi lễ long trọng được diễn ra.

Phạm Thái Trân.

>> MỘC BẢN – BẢO VẬT HOÀNG TRIỀU (P1)