Ngày nay chúng ta không thể nghĩ ra rằng, tôn giáo, tín ngưỡng là một nguyên tắc xây dựng quốc gia, nhấn mạnh tầm quan trọng của tôn giáo, và vai trò của tôn giáo đối với đất nước và người dân. Không phải là sự tách rời giữa tôn giáo với chính phủ như ta thấy ngày nay.

Xem video tại Knowledge Sharing Club

Vào thời điểm đó, những vị cha lập quốc đã thông qua pháp lệnh năm 1787 – Sắc lệnh Tây Bắc . Tại nội dung thiết lập các quyền tự nhiên có câu; “Tôn giáo, đạo đức và tri thức, cần thiết cho chính phủ tốt và hạnh phúc của nhân loại, trường học và phương tiện giáo dục sẽ mãi mãi được khuyến khích.” 

tôn giáo và chính phủ
 Văn bản gốc của Sắc lệnh Tây Bắc năm 1787. Ảnh: Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ

Ý nghĩa chính xác nó là gì?. Họ tin rằng, tôn giáo là câu trả lời cho câu hỏi về nguồn gốc của con người. Mối quan hệ giữa con người với vũ trụ và mối quan hệ giữa con người với những người khác. Trong khi đạo đức trả lời câu hỏi đúng và sai giữa con người; tri thức là sự hiểu biết về sự vật và tóm tắt kinh nghiệm của con người. Vì vậy tôn giáo, đạo đức và tri thức là những điều kiện quan trọng để thành lập chính phủ.

Tôn giáo đa dạng, toàn diện và cùng tồn tại trên tiền đề của đặc điểm chung

Hiện nay nhiều tôn giáo trên thế giới đang trong tình trạng gây ra sự bất bất ổn cho đất nước, khu vực. Ví như ở Trung Đông, người Sunni và người Shia đã bất hòa hàng trăm năm. Có vẻ như những người theo tôn giáo thường gây ra chiến tranh tôn giáo. Nhưng ở Mỹ chưa bao giờ xảy ra chiến tranh tôn giáo. Mọi người thuộc mọi giáo phái đều có thể chung sống hòa thuận, kể cả Shia và Sunni. Mỹ có nhiều tôn giáo, nhưng Mỹ chưa bao giờ xảy ra chiến tranh tôn giáo.

Các cuộc xung đột giữa hai giáo phái lớn của đạo Hồi, dòng Sunni và dòng Shia, diễn ra trên khắp thế giới Hồi giáo. Tại Trung Đông, sự kết hợp mạnh mẽ giữa tôn giáo và chính trị đã làm sâu sắc thêm sự chia rẽ giữa chính phủ Shia của Iran và các quốc gia vùng Vịnh, nơi tồn tại các chính phủ Sunni. 

Điều này liên quan trực tiếp đến quan điểm về tôn giáo từ những vị cha lập quốc. Họ tin rằng các tôn giáo khác nhau sinh ra không để gây chia rẽ cho người dân, tất cả các tôn giáo đều có thể cùng tồn tại. Tại sao lại như vậy? Bởi vì những vị cha lập quốc đã thiết lập định nghĩa của họ về tôn giáo.

Trong mắt họ, tôn giáo là gì?. Họ cho rằng, không phải tất cả các tín ngưỡng đều được coi là tôn giáo. Nếu là một tôn giáo chân chính, thì các nguyên tắc mà bạn tuân thủ không thể mâu thuẫn với các nguyên tắc của các tôn giáo khác. Điều đó nghĩa là gì?. Nói cách khác, có những nguyên tắc và đặc điểm chung đằng sau các tôn giáo chân chính, sẽ tương tự nhau.

Vậy đặc điểm chung của tôn giáo là gì?. Tất cả chúng ta đều biết rằng các vị cha sáng lập của Hoa Kỳ đều là những người theo Kitô giáo, nhưng họ không nói rằng Kitô giáo là tôn giáo chân chính và duy nhất. Họ cho rằng nếu một tín ngưỡng hội đủ 5 đặc điểm sau đây thì đó là một tôn giáo chân chính.

tôn giáo và chính phủ
  • Đặc điểm đầu tiên là niềm tin rằng Đấng Sáng Tạo tồn tại. Đạo Phật tin rằng đấng sáng tạo tồn tại, Kitô giáo tin rằng có, và tất cả các tôn giáo chính thống đều tin rằng đấng sáng tạo tồn tại, vì vậy đặc điểm đầu tiên là đấng sáng tạo tồn tại.
  • Thứ hai là tin rằng Tạo hóa quy định hành vi đạo đức của con người.
  • Thứ ba là tin rằng Tạo hóa yêu cầu đối xử với mọi người như họ đã từng.
  • Thứ tư, một người không chỉ có cuộc đời mà còn có cả thế giới bên kia.
  • Thứ năm, hành động của con người ở đời này sẽ bị phán xét sau khi chết.

Nếu một tín ngưỡng đáp ứng được năm quy tắc này, thì đó là một tôn giáo được họ công nhận, và nó được công nhận ở Hoa Kỳ. Vì vậy có thể thấy rằng những tiêu chuẩn này rất rộng. Tôn giáo trong con mắt của các bậc cha già lập quốc mang tính phổ quát.

Về tôn giáo, lúc đó George Washington đã nói “Không có tôn giáo thì không có đạo đức”. Bởi vì không có tôn giáo, bạn không có niềm tin vào Thần linh. Nếu không có niềm tin vào Thần linh, thì đạo đức của bạn không có gốc rễ. Bạn không có đạo đức và tôn giáo, thì bạn cũng không có lòng yêu nước chân chính.

Gần như cùng thời điểm khi thành lập nước Mỹ, ở Pháp đã diễn ra một cuộc cách mạng lớn. Có vô số vụ giết người và đổ máu, giết người nhân danh tổ quốc và nhân danh lòng yêu nước. Theo quan điểm của George Washington, ở Pháp lúc đó không có tôn giáo, cũng không có đạo đức, vì vậy lòng yêu nước được sinh ra về cơ bản là một cuộc tàn sát trá hình.

Tranh vẽ La Liberté guidant le peuple của họa sĩ Eugene Delacroix về Cách mạng Pháp. Nguồn: Wikipedia.

Sẽ không có cái cuộc cách mạng tương tự thế xảy ra ở Hoa Kỳ. Bởi vì Hoa Kỳ có tôn giáo và đạo đức, những điều như vậy sẽ không xảy ra. Chủ nghĩa yêu nước được thiết lập trên cơ sở chủ nghĩa yêu nước nhân hậu và chân chính. Đây là sự khác biệt giữa Hoa Kỳ và Pháp.

Mỹ là một đất nước thịnh vượng, nơi tôn giáo và tự do hòa làm một

Năm 1831, Alexis de Tocqueville, một trí thức và quý tộc Pháp mới 25 tuổi, được chính phủ Pháp cử sang Mỹ để tìm hiểu về quốc gia non trẻ này.  Vào thời điểm đó, nhiều thập kỷ sau khi thành lập Hoa Kỳ, nền kinh tế thịnh vượng, và sự giàu có mà nước này tạo ra nằm ngoài tầm với của các nước châu Âu. Ông muốn xem những gì đang diễn ra ở đó. Sau khi đến Hoa Kỳ trải nghiệm, Tocqueville đã rất ngạc nhiên thốt lên; “Làm thế nào mà lại có một đất nước như vậy, tuy có nguồn gốc từ Châu Âu nhưng lại hoàn toàn khác với Châu Âu của chúng ta”.

tôn giáo và chính phủ

Ý của anh ta là gì? Mặc dù tôn giáo và tự do cũng được nói đến ở châu Âu, và ở thời điểm đó tự do cũng rất được tôn trọng ở châu Âu, nhưng tự do và tôn giáo lại trái ngược nhau. Càng nhiều người tự do thì sẽ càng thách thức quyền lực của tôn giáo. Nếu bạn tôn trọng quyền lực tôn giáo, bạn sẽ không được tự do. Giáo hội và chính phủ gần như được hòa hợp với nhau. Giáo hội đại diện cho quyền lực, và việc theo đuổi tự do chính là thách thức giáo hội. Tocqueville đến Hoa Kỳ thì phát hiện, tôn giáo và tự do của người Mỹ này có thể hòa nhập!.

Làm thế nào hai thứ này có thể hòa làm một? Vào thời điểm đó ở Hoa Kỳ, hầu như ai cũng tin theo đạo, ai cũng có đức tin, và họ tuân theo sự hướng dẫn của Thượng đế. Tuy nhiên, tất cả các tôn giáo này ở Hoa Kỳ không can thiệp vào bất kỳ hoạt động nào của chính phủ trong thời bình. 

tôn giáo và chính phủ
Cuốn sách hay viết về cả những điểm tốt và xấu của nền dân trị Mỹ

Kể cả các mục sư người Mỹ – những người không phải là quan chức và không có quyền lực. Nếu đã là một mục sư, thì từ đầu đến cuối ông ta chỉ làm công việc của một mục sư. Nhưng các mục sư người Mỹ có ảnh hưởng lớn đến lòng người, đâu đâu cũng vậy. Vị mục sư này không phải là quan chức và cũng không có công quyền. Nhưng ảnh hưởng của ông trong lòng dân chúng đã gián tiếp ổn định chính trị và công chúng nước Mỹ. 

Vì vậy, Tocqueville lúc đó cảm thấy rằng ở Hoa Kỳ, tự do cho người Mỹ làm mọi việc theo ý muốn, trong khi tôn giáo khiến họ không thể làm điều xấu. Do đó, Hoa Kỳ có tự do và trật tự. Tocqueville cảm thấy rằng đây là một sự kết hợp rất đặc biệt, vô hình và rất độc đáo chưa từng có ở Châu Âu. Đó là Hoa Kỳ kết hợp đức tin và đời sống chính trị mà không hề tách rời nhau. Niềm tin là ổn định chính trị và cải thiện lòng dân.

tôn giáo và chính phủ

Tocqueville đã rất xúc động và viết một đoạn như sau; “Tôi muốn tìm thấy sự vĩ đại và tài năng của mảnh đất Hoa Kỳ. Tôi đã tìm kiếm trên bến cảng rộng rãi và những con sông lớn, nhưng tôi không tìm thấy. Tôi lùng sục khắp các mảnh đất màu mỡ và thảo nguyên bạt ngàn, nhưng tôi không tìm thấy. Tôi mò mẫm trong những hầm mỏ giàu có và những giao dịch khổng lồ, nhưng tôi không tìm thấy. Tuy nhiên, khi tôi đi vào giáo đường của người Mỹ, nghe mục sư khơi dậy công lý trên bục giảng, tôi mới nhận ra bí mật về sự vĩ đại của nước Mỹ”.

“Hoa Kỳ vĩ đại bởi vì nó là một quốc gia tốt. Khi Hoa Kỳ không còn là một quốc gia tốt, Hoa Kỳ sẽ không còn vĩ đại nữa”. Đây là một đoạn văn của luật gia người Pháp Tocqueville vào thời điểm đó.

Các tôn giáo đều bình đẳng và chính phủ bảo đảm điều đó

Nói đến vấn đề tôn giáo này, còn có một điều nữa là, nước Mỹ tôn trọng tôn giáo, nhưng không phải chỉ “độc tôn” một tôn giáo. Những vị cha già lập quốc của Hoa Kỳ đều là những người theo kitô giáo, điều họ hướng tới đó là, chúng ta không thể chỉ coi trọng kitô giáo. Họ có tâm hồn rộng rãi và tôn trọng mọi tôn giáo.

Tất cả các tôn giáo là gì? Chính là năm điều mà chúng ta đã đề cập trước đó

  • Tin vào sự tồn tại của Đấng Sáng Tạo. 
  • Đấng Sáng Tạo quy định đạo đức của con người.
  • Con người đối đãi với người khác phải như đối đãi với chính mình.
  • Sau khi chết còn có kiếp khác.
  • Những hành động của kiếp này sẽ bị phán xét. 

Đây là những đặc điểm chung của tất cả các tôn giáo truyền thống trên thế giới. Vì vậy, theo một nghĩa nào đó, tôn giáo của người Mỹ là tôn giáo của loài người, đây là khái niệm tôn giáo của .

Một điều đặc biệt khác cũng rất quan trọng. Vì lúc đó các bang bắt đầu xây dựng các chính sách tôn giáo khác nhau của mình. Có bang thì tôn giáo này, có bang thì tôn giáo kia. Tất nhiên, các vị cha già lập quốc một mặt sẽ nói với các bang rằng không thể như vậy, tất cả các tôn giáo đều bình đẳng. 

Mặt khác, họ lo lắng rằng chính phủ liên bang sẽ ban hành luật thiên vị riêng một tôn giáo nào đó trong tương lai. Vì vậy họ đã quyết định rằng trong Tu chính án thứ nhất trong Hiến pháp Hoa Kỳ, nêu rõ rằng, chính phủ phải bảo đảm quyền tự do tôn giáo, tự do tín ngưỡng, tự do ngôn luận, tự do hội họp và tự do báo chí.

Nội dung tu chính án thông qua năm 1791 như sau: Quốc hội sẽ không ban hành một đạo luật nào nhằm thiết lập tôn giáo hoặc ngăn cấm tự do tín ngưỡng, tự do ngôn luận, báo chí và quyền của dân chúng được hội họp và kiến nghị Chính phủ sửa chữa những điều gây bất bình. (nguyên văn: Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.). Nguồn wikipedia

Hiểu sai về sự phân tách giữa giáo hội và chính phủ trong xã hội ngày nay

Một trong những nội hàm của tự do tôn giáo, là chính phủ liên bang không thể can thiệp vào các vấn đề tôn giáo; và không thể đưa ra bất kỳ luật nào về tôn giáo. Điều đó nghĩa gì? Nói cách khác, chính phủ liên bang không thể can thiệp vào các vấn đề tôn giáo. Việc quản lý tôn giáo là việc riêng của bang đó.

Một số vấn đề bây giờ là gì? Chẳng phải bây giờ ở Hoa Kỳ có người thường nói. Trường công không thể trưng bày các ký hiệu tôn giáo, không thể có Kinh thánh, không thể cầu nguyện, không thể thế này không thể thế kia. Sau đó, Tòa án tối cao ra phán quyết, nói rằng vì hiến pháp; chúng ta cần phải tách biệt chính phủ và giáo hội, chúng ta không thể quản lý các vấn đề tôn giáo. 

Vì vậy, bất kỳ chính phủ liên bang nào không được đụng chạm đến tôn giáo. Không được cho giáo hội mượn địa điểm, vì đòi hỏi chính phủ và giáo hội phải tách rời. Tòa án tối cao không chỉ tự mình quyết định một việc như vậy, mà còn “đẩy” bộ ý tưởng đó đến nhiều bang khác nhau, khiến các tổ chức công ở mỗi bang, kể cả các trường công lập, không được có mối liên hệ gì với tôn giáo.

Trụ sở Tòa án Tối cao Mỹ tại thủ đô Washington D.C

Điều này thực sự đi theo chiều hướng sai lệch. Vì các vị cha lập quốc Hoa Kỳ tin rằng, tôn giáo rất quan trọng đối với một quốc gia. Họ khuyến khích các đoàn thể tôn giáo phát triển và thực hiện công việc của họ. Kể cả việc mượn địa điểm từ chính phủ đều rất khuyến khích, hoàn toàn không có vấn đề gì cả.

Các tòa án ở Hoa Kỳ thời kỳ đầu thường cho một giáo hội mượn để tụ họp, có nghĩa là bạn không thể chỉ cho Kitô giáo mà không cho giáo hội khác mượn, mà bất cứ ai cũng có thể cho mượn.

Tòa án tối cao hiện tại đã hoàn toàn “đọc sai” điểm này trong hiến pháp. Không những tự mình đọc sai mà còn ép buộc các bang, yêu cầu các bang phải xa rời tôn giáo. Hoa Kỳ vốn là một quốc gia được xây dựng trên cơ sở kitô giáo. Vậy mà bây giờ ở các trường công lập không thể trưng bày các dấu hiệu tôn giáo, không thể có Kinh thánh, không thể cầu nguyện, không thể điều này và điều kia. Đây thực sự là một cách hiểu sai, hoàn toàn không phải như vậy.

Sự tách biệt giữa chính phủ và tôn giáo, được các vị cha lập quốc nhắc đến vào thời điểm đó là chính phủ liên bang. Nhằm ngăn cản chính phủ liên bang phát triển bất kỳ một hệ thống pháp luật tôn giáo nào trên toàn quốc. Tất cả các quyền này được dành riêng cho chính quyền tiểu bang. Chính quyền tiểu bang nên khuyến khích tất cả các tôn giáo, không được một bên trọng, một bên khinh.

Nhưng bây giờ từ chính quyền tiểu bang đến chính phủ liên bang, đều có sự tách biệt với tôn giáo. Các nguồn lực của chính phủ không được phép gắn với tôn giáo, nếu không sẽ vi phạm sự tách biệt giữa nhà nước và tôn giáo. Điều này thực sự đã giải thích sai ý nghĩa ban đầu của tôn giáo trong hiến pháp được thiết lập bởi những vị cha lập quốc.

Có thể thấy, Tòa án tối cao đã đi lệch Hiến pháp quá xa. Gần đây, các thẩm phán mới đã được thay thế vào Tòa án Tối cao, có thể thấy rằng các thẩm phán được Tổng thống Trump lựa chọn đều nắm rõ các nguyên tắc hiến pháp chân chính. Liệu họ có thể đảo ngược những cách hiểu sai lầm này trong tương lai hay không? Chúng ta hay chờ chờ xem.

Phan Hoàng Thư theo soundofhope.org

Công thức thành công của Tổng thống Vladimir Putin dành cho thanh niên