Lịch sử dân tộc Việt Nam từng có những nàng công chúa lặng lẽ hy sinh để cha anh làm nên nghiệp lớn như Huyền Trân, Ngọc Vạn, Ngọc Hoa…

Huyền Trân công chúa

Huyền Trân là vị công chúa được biết đến nhiều nhất trong lịch sử Việt. Bà đã có công lao mở rộng bờ cõi không nhỏ; khi góp phần đưa về cho nước Việt hai châu Ô, Rí (hiện nay là 2 tỉnh Thừa Thiên – Huế và Quảng Trị)

Theo một số tư liệu, Huyền Trân công chúa hạ sinh vào năm 1289. Bà là con gái duy nhất của vua Trần Nhân Tông và Khâm Từ Bảo Thánh hoàng hậu – trưởng nữ của Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn.

donggoitrithuc-Công-chúa-Việt-Nam-KSC-H1
“Dân gian vẫn lưu truyền về sắc đẹp của công chúa Huyền Trân, rằng: Khuôn mặt tú lệ đẹp tựa thiên tiên, mày liễu mắt hạnh, mũi ngọc môi đào, hai gò má trong trắng ửng hồng, mái tóc tựa nước suối đại ngàn buông hai bờ vai thon nhỏ” (Nguồn: nghiencuulichsu)

Được sinh ra vào thời điểm đất nước chiến thắng giặc Nguyên Mông lần ba, với mối quan hệ giao hảo thân tình giữa Đại Việt và Chiêm Thành. Trong một lần đến thăm Chiêm Thành, Thượng hoàng Trần Nhân Tông đã ước định gả con gái mình cho nhà vua Chế Mân (Jaya Sinhavarman III)) để mở rộng giao ban giữa 2 nước.

Đến năm 1306, Vua Chế Mân dâng 2 châu Ô, Lý làm hồi môn và rước công chúa về, phong làm Hoàng hậu thứ 3 với phong hiệu là Paramecvari.

Tuy nhiên, chỉ một năm sau đó, vua Chế Mân qua đời. Bà quay về Đại Việt, quyết định xuất gia tại núi Trâu Sơn với pháp danh Hương Tràng. Sau đó bà đến làng Hổ Sơn, huyện Thiên Bản (nay ở Nam Định) lập am (hiện là chùa Nộm Sơn); và qua đời năm 1340.

An Tư công chúa

Cùng số phận với Huyền Trân công chúa, An Tư là một trong 2 vị công chúa được gả đi với mục đích cầu hòa. Cả hai đều có những đóng góp và hi sinh lớn lao. Tuy nhiên lại có sự chênh lệch khá lớn trong viêc ghi nhận công lao giữa hai nàng.

Trong khi Huyền Trân công chúa được nhắc đến khá nhiều. An Tư công chúa lại rất ít được đề cập đến trong các tư liệu lịch sử.

Công chúa An Tư là con gái út của vua Trần Thái Tông, em gái của vua Trần Thánh Tông; và là cô ruột của vua Trần Nhân Tông. Cho đến nay, năm sinh năm mất của bà hiện vẫn còn là câu hỏi lớn. 

Năm 1285, trong cuộc chiến tranh xâm lược lần hai của quân Mông Nguyên. Trấn Nam vương Thoát Hoan đã dẫn đại quân tiến vào xâm lược nước ta. Giai đoạn đầu, với sức mạnh vượt trội, quân Nguyên giành thế áp đảo trên chiến trường.

Đối diện sự tấn công quyết liệt, tôn thất nhà Trần đầu hàng; vua tôi Trần Nhân Tông phải rút chạy vào Nghệ An. Đồng thời, triều đình buộc phải họp bàn tìm kế hoãn binh. Ngoài các lễ vật quý giá đưa sang làm quà tặng; An Tư công chúa là người được chọn để gả sang trại giặc, dâng cho Thoát Hoan để cầu thân.

Trước vận nước nguy nan, bà đã tự nguyện hy sinh thân mình để cản bước tiến của giặc. Tạo điều kiện cho vua tôi nhà Trần có thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến.

Đại Việt sử ký toàn thư chỉ ghi một dòng ngắn ngủi: “Sai người đưa Công chúa An Tư (em gái út của Trần Thái Tông) đến cho Thoát Hoan, là có ý muốn làm thư bớt tai nạn của nước vậy”.

Cuộc “hôn phối chính trị” của này đã góp công lớn trong việc thay đổi cục diện chiến sự. Nhờ vậy, quân đội Trần có thời gian chuẩn bị cho cuộc chiến đấu lâu dài, từng bước thực hiện; nhằm giành lấy thắng lợi cuối cùng.

Tuy nhiên, sau chiến thắng năm 1285, vua trở về kinh thành. Hoàng tộc Trần làm lễ tế lăng miếu, khen thưởng công thần, nhưng không ai nói đến An Tư.

Cho đến thời điểm hiện tại, chưa một tài liệu chính thống nào ghi chép thêm về cuộc đời và kết cục sau khi nàng được tiến cống cho Thoát Hoan.

donggoitrithuc-Công-chúa-Việt-Nam-KSC-H5
Miếu thờ Công chúa An Tư ngày nay tại thôn Cao Lãm (huyện Ứng Hòa, Hà Nội).
Người dân nơi đây không biết tên húy của công chúa nên chỉ gọi tên chung là Trần triều công chúa. (Nguồn: laodong.vn)

“An Tư tượng trưng cho cái đẹp biết dấn thân, mang một ý nghĩa lớn lao có thể lay chuyển hàng binh thế trận. Sự hi sinh thầm lặng nhưng quyết liệt của An Tư, một nữ trung hào kiệt đáng sánh ngang với Trần Quốc Toản, Trần Bình Trọng. Và trường hợp của nàng đáng được lưu danh như tên tuổi các bậc tiền nhân nhà Trần”

PGS.TS. Nguyễn Bích Thu, Học viện Khoa học Xã hội.

Xem thêm “Những nàng công chúa đặc biệt trong lịch sử Việt (P2)”

Nguyễn Trần Minh Ngọc tổng hợp

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments